Amylaza w moczu

Opis

Amylaza jest enzymem trawiennym wytwarzanym przez komórki trzustki — synteza enzymu należy do czynności zewnątrzwydzielniczej tego gruczołu. 

Amylaza jest odpowiedzialna za trawienie węglowodanów do mniejszych podjednostek, które mogą być absorbowane (wchłaniane) w świetle jelita do krwi. Głównym zadaniem amylazy trzustkowej jest rozpad skrobi (wielocukru, polisacharydu) do maltozy (cukru prostego). 

Amylaza trzustkowa jest wydalana przez nerki w moczu i przez przewód pokarmowy wraz z kałem.

Oznaczanie stężenia amylazy we krwi i w moczu — gdzie hormon utrzymuje się przez dłuższy czasu — stosuje się w celu diagnostyki chorób trzustki. Dodatkowo ocena poziomu amylazy trzustkowej w moczu może przyczynić się do wykrycia ewentualnych zaburzeń związanych z pracą nerek. 

Wskazania do badania

Podwyższone miano amylazy w moczu występuje w przebiegu zaburzeń pracy zewnątrzwydzielniczej trzustki, a także przy: 

• kamicy pęcherzyka żółciowego, 
• raku jajnika, 
• ciąży pozamacicznej, 
• uszkodzeń jelit. 

Głównym wskazaniem do wykonania badania stężenia amylazy w moczu jest zapalenie trzustki. Wyróżnia się dwie fazy choroby — ostrą, która rozwija się bardzo szybko i bez wyraźnej przyczyny — oraz przewlekłą, głównie w przebiegu choroby alkoholowej. Przewlekłe zapalenie trzustki może być również spowodowane kamicą żółciową i urazami w okolicy trzustki. 

Ostre zapalenie trzustki, które jest bezwzględnym wskazaniem do wykonania oznaczenia poziomu amylazy w moczu, objawia się: 

• silnym bólem nadbrzusza, 
• wymiotami i nudnościami, 
• gorączką, 
• dreszczami, 
• tachykardią, 
• kłopotami z oddychaniem, 
• zmniejszonym apetytem.

Przebieg

Ocena stężenia amylazy trzustkowej w moczu może zostać przeprowadzona z wykorzystaniem pojedynczej próbki lub całodobowej zbiórki moczu. Badanie warto rozszerzyć o oznaczenie tego parametru również we krwi. Pozwala to na dokładniejszą diagnostykę i szybsze wykrycie ewentualnych zaburzeń pracy trzustki. 

Zaleca się, aby pobranie próbki moczu w celu oznaczania stężenia amylazy trzustkowej odbywało się w godzinach porannych. Pacjent powinien oddać środkowy strumień moczu do sterylnego pojemnika i jak najszybciej dostarczyć do laboratorium lub punktu pobrań.

Interpretacja wyników

Podwyższone stężenie amylazy trzustkowej w moczu może świadczyć o: 

• ostrym lub przewlekłym zapaleniu trzustki, 
• niektórych nowotworach, 
• procesach zapalnych organizmu, 
• kamicy żółciowej, 
• chorobie alkoholowej, 
• zaburzeniach pracy nerek, 
• nowotworze jajnika, 
• zaburzeniach pracy pęcherzyka żółciowego. 

Badanie poziomu amylazy trzustkowej w moczu nie daje jednoznacznych i swoistych wyników — stąd, jeśli zostaną odnotowane jakiekolwiek nieprawidłowości, zaleca się konsultację z lekarzem.