Diagnostyka SIBO – test wodorowo-metanowy

Opis

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) oraz coraz częściej diagnozowany zespół rozrostu metanogenów (IMO) to zaburzenia równowagi mikrobioty, w których w jelicie cienkim dochodzi do nadmiernego namnożenia bakterii lub archeonów.

Fizjologicznie jelito cienkie powinno zawierać niewielką ilość mikroorganizmów. Gdy ta równowaga zostaje zachwiana, dochodzi do przedwczesnej fermentacji treści pokarmowej, co prowadzi do uporczywych dolegliwości. Nieleczone SIBO/IMO skutkuje poważnymi niedoborami (m.in. witaminy B12, żelaza, witamin A i D) oraz stanami zapalnymi jelit.

Złotym standardem diagnostycznym jest obecnie nieinwazyjny wodorowo-metanowy test oddechowy.

Test na SIBO – wskazania

W naszym układzie pokarmowym żyje ponad 1,5 kg mikroorganizmów. Szacuje się, że nawet 80% pacjentów z diagnozą Zespołu Jelita Drażliwego (IBS) w rzeczywistości cierpi na SIBO.

Diagnostykę należy przeprowadzić w przypadku występowania przewlekłych objawów, takich jak:

• wzdęcia i powiększenie obwodu brzucha (tzw. "brzuch wzdęty jak balon", nasilający się wieczorem);
• zaburzenia rytmu wypróżnień: Przewlekłe biegunki (charakterystyczne dla przerostu wodorowego) lub uporczywe zaparcia (typowe dla przerostu metanowego – IMO);
• gazy i nadmierne odbijanie;
• objawy ogólnoustrojowe – przewlekłe zmęczenie, bóle głowy, "mgła mózgowa", bóle stawów, trądzik różowaty.

Przeciwwskazania

Aby wynik był wiarygodny, badania nie można wykonać, jeśli w organizmie wciąż działają czynniki zakłócające florę bakteryjną. Bezwzględnym przeciwwskazaniem (czasowym) jest sytuacja, w której pacjent w ciągu ostatnich 30 dni:

• stosował antybiotykoterapię (jakiegokolwiek rodzaju);
• miał wykonywaną kolonoskopię lub enteroskopię;
• był poddawany zabiegom głębokiego płukania okrężnicy (hydrokolonoterapia);
• miał epizod "jelitówki" (biegunki infekcyjnej).

Na czym polega test wodorowo-metanowy?

Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne. Polega na analizie składu wydychanego powietrza po wypiciu roztworu cukru (laktulozy lub glukozy).

Ludzki organizm nie produkuje wodoru ani metanu. Gazy te są wytwarzane wyłącznie przez bakterie i archeony jelitowe w procesie fermentacji. Jeśli mikroorganizmy znajdują się zbyt "wysoko" w przewodzie pokarmowym (w jelicie cienkim), gazy te pojawią się w wydychanym powietrzu w nienaturalnie dużym stężeniu w krótkim czasie po spożyciu roztworu.

Cała procedura trwa maksymalnie do 150 minut i kończy się wygenerowaniem wykresu, który musi zostać zinterpretowany przez lekarza gastrologa.

Przygotowanie

Aby wynik testu był wiarygodny, należy ściśle przestrzegać poniższego harmonogramu:

• 7 dni przed – odstaw probiotyki, leki przeczyszczające i prokinetyczne (zawsze po konsultacji z lekarzem);
• 24 godziny przed – stosuj dietę bezwęglowodanową. Dozwolone są tylko: jajka, mięso, ryby, tofu i woda. Bezwzględnie unikaj: błonnika, produktów fermentujących (strączki, kapusta, cebula), pieczywa pełnoziarnistego, owoców i ciast.
• 12 godzin przed – zachowaj całkowity post – nie jedz niczego. Pij wyłącznie wodę niegazowaną;
• 2 godziny przed – nie pal papierosów (zalecane powstrzymanie się od palenia na 8h przed). Jeśli w dniu badania wystąpi biegunka – skonsultuj się z lekarzem;
• 30 minut przed – unikaj wysiłku fizycznego, nie żuj gumy;
• tuż przed testem – przepłucz usta dużą ilością samej wody.

Test na SIBO – najczęściej zadawane pytania

Dlaczego bada się wodór i metan, a nie tylko wodór?

Testy starszego typu badały tylko wodór. Jest to błąd diagnostyczny. Niektóre mikroorganizmy (archeony) nie produkują wodoru, lecz go zużywają do produkcji metanu. Jeśli wykonasz tylko test wodorowy, możesz otrzymać wynik ujemny (brak wodoru), mimo że masz potężny przerost metanowy (IMO), który daje objawy np. zaparć. Tylko test dwugazowy daje pełny obraz.

Czy mogę umyć zęby rano przed badaniem?

Większość laboratoriów zaleca, aby rano w dniu badania nie myć zębów pastą, ponieważ zawiera ona substancje (np. sorbitol), które mogą sfermentować i zafałszować wynik próbki bazowej. Zaleca się dokładne wyszczotkowanie zębów samą szczoteczką z wodą.

Czy test można wykonać u dzieci?

Tak, test wodorowo-metanowy jest bezpieczny dla dzieci. Warunkiem jest umiejętność współpracy dziecka (musi ono umieć wydmuchiwać powietrze do ustnika na komendę). Zazwyczaj badanie wykonuje się u dzieci powyżej 5-6 roku życia, dostosowując dawkę laktulozy do wagi małego pacjenta.

Co oznacza wynik dodatni?

Wynik dodatni oznacza, że potwierdzono SIBO (przerost bakteryjny) lub IMO (przerost metanogenów). Jest to wskazanie do rozpoczęcia celowanej terapii – najczęściej obejmuje ona antybiotyk działający miejscowo w jelitach (np. rifaksymina), dietę (np. Low FODMAP) oraz włączenie prokinetyku (leku poprawiającego ruchy jelit), aby zapobiec nawrotom choroby.