Test kasetkowy w kierunku gorączki zika

Opis

Szybki test kasetkowy w kierunku gorączki Zika to diagnostyczny test immunochromatograficzny wykrywający jednocześnie antygen NS1 wirusa Zika oraz przeciwciała IgG i IgM skierowane przeciwko wirusowi w próbce krwi pacjenta. Połączenie trzech markerów pozwala na wykrycie zakażenia zarówno w fazie wczesnej (antygen NS1), jak i w fazie odpowiedzi immunologicznej (przeciwciała).

Wirus Zika jest blisko spokrewniony z wirusami dengi, żółtej gorączki i Zachodniego Nilu (rodzina Flaviviridae). Przenoszony jest głównie przez komary z rodzaju Aedes, ale w odróżnieniu od większości arbowirusów może być również przenoszony drogą płciową i z matki na płód przez łożysko. To ostatnie zjawisko czyni wirusa Zika szczególnie niebezpiecznym – zakażenie w ciąży może prowadzić do ciężkich wad wrodzonych u dziecka, w tym mikrocefalii (niedorozwoju mózgu).

U większości osób dorosłych zakażenie wirusem Zika przebiega łagodnie lub bezobjawowo – stan podgorączkowy, plamisto-grudkowa wysypka, świąd skóry, bóle mięśni i drobnych stawów rąk i stóp, zmęczenie. Objawy ustępują zwykle w ciągu kilku dni. Ciężki przebieg wymagający hospitalizacji jest rzadki. Nie istnieje szczepionka przeciwko wirusowi Zika ani specyficzne leczenie – terapia jest wyłącznie objawowa.

Wskazania

Test w kierunku gorączki Zika zleca się u osób z objawami sugerującymi zakażenie lub ze wskazań epidemiologicznych. Badanie jest wskazane w następujących sytuacjach:

• wysypka z gorączką po powrocie z krajów tropikalnych – plamisto-grudkowa wysypka z towarzyszącym stanem podgorączkowym, świądem i bólami stawów u osoby powracającej z regionu endemicznego.
• kobieta w ciąży po pobycie w regionie endemicznym – nawet bez objawów. Ze względu na ryzyko wad wrodzonych u płodu (mikrocefalii) każda ciężarna, która przebywała w strefie występowania wirusa Zika, powinna być zbadana.
• partner seksualny osoby powracającej z rejonu endemicznego – wirus Zika może być przenoszony drogą płciową, nawet od osób bezobjawowych. Badanie zalecane jest szczególnie, gdy partnerka jest w ciąży lub planuje ciążę.
• diagnostyka różnicowa gorączki tropikalnej – objawy gorączki Zika pokrywają się z dengą i chikungunyą (wszystkie przenoszone przez komary Aedes). Test pozwala na różnicowanie tych zakażeń.
• noworodek z podejrzeniem zakażenia wrodzonego – mikrocefalia, wady mózgu lub inne nieprawidłości u noworodka matki, która przebywała w rejonie endemicznym w ciąży.

Przebieg i przygotowanie

Test nie wymaga bycia na czczo ani szczególnego przygotowania. Materiałem do badania jest krew z nakłucia opuszka palca. Personel medyczny pobiera kroplę krwi, nanosi ją na kasetkę testową i dodaje bufor reagentowy. Wynik odczytywany jest po ok. 15 minutach na podstawie pojawienia się linii testowych (NS1, IgM, IgG).

Test wykonywany jest przez wykwalifikowany personel medyczny. Interpretacja wyniku i dalsze postępowanie należą do lekarza.

Ograniczenia

Ze względu na bliskie pokrewieństwo wirusa Zika z wirusem dengi i innymi flawiwirusami możliwe są reakcje krzyżowe – test może dać wynik fałszywie dodatni u osób z przebytą dengą, żółtą gorączką lub szczepionych przeciw tym chorobom. Wynik dodatni powinien być potwierdzony badaniem laboratoryjnym (RT-PCR z surowicy lub moczu, neutralizacja).

Łagodny przebieg zakażenia sprawia, że wielu pacjentów nie zgłasza się do lekarza, a zakażenie przechodzi niezauważone. Ma to znaczenie epidemiologiczne, ponieważ bezobjawowi zakażeni mogą przenosić wirusa drogą płciową.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego wirus Zika jest groźny dla kobiet w ciąży?

Wirus Zika ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową i zakażania rozwijającego się płodu. Zakażenie w ciąży, szczególnie w I trymestrze, może prowadzić do mikrocefalii (niedorozwoju czaszki i mózgu), ciężkich wad mózgu, uszkodzenia wzroku i słuchu oraz innych wrodzonych nieprawidłowości neurologicznych. Dlatego kobietom w ciąży i planującym ciążę odradza się podróże do regionów endemicznych, a po powrocie z takich regionów zalecane jest badanie.

Czy wirus Zika przenosi się drogą płciową?

Tak. Wirus Zika może być obecny w nasieniu przez tygodnie, a nawet miesiące po ustąpieniu objawów. Przeniesienie drogą płciową jest udokumentowane zarówno od mężczyzny do kobiety, jak i od kobiety do mężczyzny. Po powrocie z regionu endemicznego zalecane jest stosowanie prezerwatyw przez minimum 3 miesiące (mężczyźni) lub 2 miesiące (kobiety), nawet bez objawów.

Czy zakażenie wirusem Zika jest groźne dla osoby dorosłej?

U zdecydowanej większości dorosłych zakażenie przebiega łagodnie i ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni. W rzadkich przypadkach może dojść do powikłań neurologicznych (zespół Guillaina-Barrégo – ostra neuropatia demielinizacyjna). Główne zagrożenie dotyczy jednak nie samego zakażonego, lecz płodu – stąd szczególna uwaga na kobiety w ciąży i ich partnerów seksualnych.