USG ścięgna to celowane badanie ultrasonograficzne oceniające wybraną strukturę ścięgnistą – jej ciągłość, grubość, echostrukturę (jednorodność włókien), obecność zwapnień oraz otaczające tkanki (pochewkę ścięgnistą, kaletkę, okoliczne struktury). Ścięgna to twarde, elastyczne pasma tkanki łącznej, które przenoszą siłę z mięśnia na kość, umożliwiając ruch.
USG jest badaniem z wyboru w diagnostyce patologii ścięgien ze względu na wysoką rozdzielczość głowic liniowych, możliwość porównania z drugą stroną ciała oraz ocenę dynamiczną – lekarz obserwuje ścięgno w ruchu, co pozwala wykryć niestabilność, zaciskanie i tarcie, niewidoczne na statycznych obrazach rezonansu magnetycznego.
Badanie można wykonać dla dowolnego ścięgna w organizmie – od ścięgna Achillesa i ścięgien ręki, przez ścięgna stożka rotatorów barku, aż po więzadło rzepki i ścięgna palców. Lekarz zlecający badanie wskazuje konkretne ścięgno lub okolicę, a sonografista dostosowuje technikę i pozycję głowicy.
Badanie zleca się w diagnostyce dolegliwości bólowych związanych ze ścięgnami i ich otoczeniem. Lekarz lub fizjoterapeuta kieruje na USG ścięgna w następujących sytuacjach:
Badanie nie wymaga przygotowania. Należy odsłonić okolicę badanego ścięgna – rodzaj odzieży zależy od lokalizacji (szorty przy ścięgnie Achillesa, krótki rękaw przy ścięgnach łokcia, odsłonięta dłoń przy ścięgnach palców).
Pacjent leży, siedzi lub stoi – pozycja zależy od lokalizacji badanego ścięgna. Lekarz przykłada głowicę liniową wzdłuż ścięgna (obraz podłużny – ocena ciągłości i struktury) oraz w poprzek (obraz poprzeczny – ocena przekroju i symetrii).
Badanie dynamiczne jest integralną częścią oceny – lekarz prosi o napięcie i rozluźnienie mięśnia, zginanie i prostowanie stawu. Pozwala to obserwować ruch ścięgna w pochewce, wykryć trzaskanie, zaciskanie lub podwichnięcie.
Często lekarz porównuje badaną stronę ze stroną zdrową (badanie porównawcze), co ułatwia interpretację drobnych zmian.
Badanie trwa ok. 10-15 minut.
USG jest doskonałym narzędziem do oceny ścięgien leżących powierzchownie (Achillesa, stożek rotatorów, ścięgna ręki, więzadło rzepki). Ścięgna położone głęboko (np. ścięgno mięśnia podłopatkowego za łopatką, ścięgna biodrowo-lędźwiowe) mogą być trudniejsze do pełnej oceny, szczególnie u osób otyłych.
Jakość badania w dużej mierze zależy od doświadczenia operatora. USG ścięgien wymaga szczegółowej znajomości anatomii i umiejętności interpretacji subtelnych zmian strukturalnych.
MRI może być konieczne, gdy USG daje niejednoznaczny wynik lub gdy konieczna jest ocena ścięgna w kontekście otaczających struktur kostnych i chrzęstnych.
Tak. Na USG naderwanie widoczne jest jako częściowe przerwanie ciągłości włókien z zachowaniem fragmentu ścięgna, natomiast przy całkowitym zerwaniu widoczna jest przerwa między końcami i cofnięcie kikuta mięśniowego. Rozróżnienie ma kluczowe znaczenie dla wyboru leczenia – częściowe uszkodzenia często leczą się zachowawczo, całkowite mogą wymagać operacji.
Nie. Zarówno leczenie operacyjne, jak i zachowawcze (but ortopedyczny ze stopniowym obniżaniem pięty) dają dobre wyniki przy całkowitym zerwaniu ścięgna Achillesa. Decyzja zależy od wieku, poziomu aktywności, wielkości szczeliny między końcami i preferencji pacjenta. USG kontrolne pozwala monitorować gojenie niezależnie od wybranej metody.
Tak, ale pod nadzorem fizjoterapeuty. Współczesne podejście do leczenia tendinopatii opiera się na kontrolowanym obciążaniu ścięgna (ćwiczenia ekscentryczne), a nie na całkowitym odpoczynku. USG pomaga ocenić stopień zaawansowania zmian i monitorować skuteczność rehabilitacji, co pozwala bezpiecznie dostosować intensywność ćwiczeń.
