USG stawu skokowego to badanie ultrasonograficzne oceniające struktury miękkie kostki i stawu skokowego – więzadła, ścięgna, torebkę stawową i kaletki. Staw skokowy łączy kości goleni (piszczel i strzałka) z kością skokową i odpowiada za ruch zginania i prostowania stopy, odgrywając kluczową rolę w chodzeniu, bieganiu i utrzymaniu równowagi.
Kostka jest jednym z najczęściej kontuzjowanych stawów w organizmie. Skręcenie stopy do wewnątrz (supinacja) to uraz tak powszechny, że spotyka nie tylko sportowców, ale każdego, kto nieszczęśliwie stanął na nierównym podłożu. Podczas takiego skręcenia uszkodzeniu ulegają najczęściej więzadła boczne kostki – szczególnie więzadło strzałkowo-skokowe przednie (ATFL), które jest najsłabszym, ale jednocześnie najczęściej zerwanym więzadłem w organizmie.
USG pozwala ocenić ciągłość więzadeł, wykryć wysięk w stawie i pochewkach ścięgnistych, a także dynamicznie zbadać stabilność kostki. W odróżnieniu od RTG, które obrazuje wyłącznie kości, USG odpowiada na pytanie, dlaczego kostka boli i puchnie po urazie.
Dolegliwości stawu skokowego i kostki są niezwykle częste zarówno po urazach, jak i w wyniku przeciążeń. Lekarz kieruje na USG w następujących sytuacjach:
Badanie nie wymaga przygotowania. Należy zdjąć obuwie, skarpetki i biżuterię z okolicy kostki (bransoletki na kostkę).
Pacjent leży na leżance lub siedzi na krześle ze stopą ułożoną na poduszce. Lekarz przykłada głowicę liniową do przedniej, bocznej, przyśrodkowej i tylnej powierzchni kostki, oceniając każdą grupę więzadeł i ścięgien osobno.
Kluczowym elementem jest badanie dynamiczne – lekarz wykonuje ruchy stopą (zgięcie, prostowanie, inwersja, ewersja) i obserwuje zachowanie więzadeł i ścięgien w czasie rzeczywistym. Przy podejrzeniu niestabilności wykonuje próbę szufladkową przednią, obserwując na ekranie przemieszczenie kości skokowej.
Badanie trwa ok. 10-15 minut.
USG świetnie obrazuje więzadła boczne, ścięgno Achillesa, ścięgna mięśni strzałkowych i piszczelowego tylnego oraz torebkę stawową. Ograniczenia dotyczą oceny struktur głębokich – chrząstki stawowej kości skokowej (osteochondral lesion), więzadła trójgraniastego w całości oraz zmian kostnych wewnątrzstawowych. W takich przypadkach konieczny jest rezonans magnetyczny.
Przy podejrzeniu złamania kości (awulsja, złamanie podstawy V kości śródstopia) niezbędne jest RTG, ponieważ USG nie jest badaniem optymalnym do oceny ciągłości kości.
To zależy od objawów. RTG jest konieczne do wykluczenia złamania kości (reguły ottawskie pomagają lekarzowi podjąć decyzję). USG jest natomiast badaniem z wyboru do oceny więzadeł i tkanek miękkich. Często lekarz zleca oba badania – RTG, żeby wykluczyć złamanie, i USG, żeby ocenić stan więzadeł.
Więzadła kostki goją się zwykle 4-6 tygodni przy prawidłowym leczeniu (stabilizacja ortozą, chłodzenie, elewacja, stopniowa rehabilitacja). Całkowite zerwanie może wymagać dłuższego unieruchomienia lub – w przypadku nieskutecznego leczenia zachowawczego – rekonstrukcji chirurgicznej. USG kontrolne po zakończeniu leczenia pozwala ocenić stopień wygojenia.
Tak. USG jest badaniem z wyboru w diagnostyce zerwania ścięgna Achillesa. Uwidacznia miejsce przerwania, szczelinę między końcami ścięgna i ewentualny krwiak. Pozwala również odróżnić zerwanie całkowite od częściowego, co ma znaczenie dla wyboru leczenia (operacyjne vs. zachowawcze).
