USG stawu łokciowego

Opis

USG stawu łokciowego to badanie ultrasonograficzne oceniające struktury miękkie łokcia – ścięgna, więzadła, torebkę stawową, kaletki oraz nerwy przebiegające w okolicy stawu. Staw łokciowy składa się z trzech stawów w jednej torebce: ramienno-łokciowego (zginanie i prostowanie), ramienno-promieniowego i promieniowo-łokciowego bliższego (nawracanie i odwracanie przedramienia).

Łokieć jest narażony na przeciążenia związane z powtarzalnymi ruchami ręki i nadgarstka – chwytanie, skręcanie, uderzanie. Dlatego problemy z łokciem są szczególnie częste u osób pracujących fizycznie, sportowców rakietowych (tenis, badminton, squash) oraz muzyków.

USG pozwala precyzyjnie ocenić ścięgna nadkłykciowe (przyśrodkowe i boczne), torebkę stawową z ewentualnym wysiękiem, kaletkę łokciową (na wyrostku łokciowym) oraz nerw łokciowy przebiegający w rowku za przyśrodkowym nadkłykciem kości ramiennej. Badanie dynamiczne umożliwia obserwację ścięgien i nerwu podczas ruchów łokcia.

Kiedy wykonać USG stawu łokciowego?

Ból łokcia jest częstą dolegliwością, która może mieć wiele przyczyn. Lekarz lub fizjoterapeuta kieruje na USG łokcia w następujących sytuacjach:

• Łokieć tenisisty (epicondylitis lateralis) – ból bocznego nadkłykcia kości ramiennej, nasilający się przy chwytaniu, skręcaniu i prostowaniu nadgarstka z oporem. Dotyczy ścięgna wspólnego prostowników nadgarstka. USG uwidacznia pogrubienie, zmiany strukturalne i ewentualne częściowe uszkodzenie ścięgna.
• Łokieć golfisty (epicondylitis medialis) – ból przyśrodkowego nadkłykcia, nasilający się przy zginaniu nadgarstka i chwytaniu. Dotyczy ścięgna wspólnego zginaczy. Rzadszy niż łokieć tenisisty, ale równie uciążliwy.
• Zapalenie kaletki łokciowej (bursitis olecrani) – obrzęk i bolesność na wyrostku łokciowym, czasem z zaczerwienieniem i ociepleniem. Kaletka łokciowa leży bezpośrednio pod skórą i jest narażona na urazy bezpośrednie (opieranie się na łokciach) oraz stany zapalne.
• Zespół rowka nerwu łokciowego – drętwienie IV i V palca, mrowienie, osłabienie chwytu. Nerw łokciowy przebiegający za przyśrodkowym nadkłykciem może ulegać uciski lub podwichnięciu z rowka. USG pozwala zmierzyć przekrój nerwu i obserwować jego zachowanie podczas zginania łokcia.
• Wysięk w stawie łokciowym – powiększenie torebki stawowej z obecnością płynu po urazie, w przebiegu zapalenia stawu (reumatoidalne, dnawicze) lub zwyrodnienia.
• Uraz łokcia – podejrzenie uszkodzenia ścięgien, więzadeł lub torebki po upadku, skręceniu lub bezpośrednim urazie.
• Ciała wolne – luźne fragmenty chrzęstno-kostne w stawie łokciowym, powodujące blokowanie i trzaskanie.

Przebieg i przygotowanie

Badanie nie wymaga przygotowania. Należy odsłonić łokieć i przedramię – warto założyć bluzkę z krótkim rękawem. Biżuterię z nadgarstka i przedramienia lepiej zdjąć.

Pacjent siedzi naprzeciwko lekarza z ręką ułożoną na stoliku lub leżance. Lekarz przykłada głowicę liniową do bocznej, przyśrodkowej, przedniej i tylnej powierzchni łokcia, oceniając każdą strukturę osobno. Badanie dynamiczne obejmuje zginanie, prostowanie, nawracanie i odwracanie przedramienia.

Przy podejrzeniu niestabilności nerwu łokciowego lekarz obserwuje jego zachowanie w rowku podczas powolnego zginania łokcia – prawidłowo nerw pozostaje na miejscu, patologicznie może "wyskakiwać" z rowka.

Badanie trwa ok. 10-15 minut.

Ograniczenia

USG doskonale obrazuje ścięgna nadkłykciowe, kaletkę, nerw łokciowy i torebkę stawową. Ograniczenia dotyczą oceny struktur wewnątrzstawowych – więzadeł pobocznych w głębszych warstwach, chrząstki stawowej i ciał wolnych leżących głęboko w stawie. W takich przypadkach lekarz może zlecić rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową.

U dzieci staw łokciowy zawiera wiele chrząstek wzrostowych, które mogą imitować złamania na RTG. USG może być pomocne, ale diagnostyka urazów dziecięcego łokcia wymaga doświadczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Czy łokieć tenisisty wymaga badania USG?

USG nie jest konieczne w każdym przypadku łokcia tenisisty – lekarz często stawia diagnozę na podstawie badania klinicznego. Jednak USG jest wskazane, gdy objawy nie ustępują po 4-6 tygodniach leczenia, przy podejrzeniu częściowego zerwania ścięgna lub przed planowaną iniekcją. Badanie pozwala ocenić zaawansowanie zmian i dostosować leczenie.

Czy drętwienie palców może wynikać z problemu w łokciu?

Tak. Nerw łokciowy przebiegający za przyśrodkowym nadkłykciem łokcia odpowiada za czucie w IV i V palcu oraz mięśnie ręki. Ucisk lub niestabilność nerwu w rowku łokciowym powoduje drętwienie, mrowienie i osłabienie chwytu. USG pozwala zmierzyć przekrój nerwu i wykryć jego podwichnięcie.

Czy obrzęk na wyrostku łokciowym to poważna sprawa?

Obrzęk kaletki łokciowej jest najczęściej łagodny i wynika z podrażnienia mechanicznego (opieranie łokcia o biurko) lub urazu. Jednak zapalenie kaletki z zaczerwienieniem, ociepleniem i gorączką może wskazywać na infekcję bakteryjną wymagającą pilnego leczenia (punkcja, antybiotyk). USG pozwala ocenić charakter płynu w kaletce.