USG Doppler żył kończyny to badanie ultrasonograficzne oceniające przepływ krwi w układzie żylnym jednej kończyny – górnej lub dolnej. Badanie obejmuje zarówno żyły głębokie, jak i powierzchowne wybranej kończyny, pozwalając na ocenę ich drożności, wydolności zastawek żylnych oraz obecności zakrzepów.
W kończynie dolnej lekarz ocenia żyły od pachwiny do kostki: udową, podkolanową, piszczelowe, strzałkowe oraz żyły powierzchowne (odpiszczelową wielką i małą). W kończynie górnej – żyły od okolicy podobojczykowej do nadgarstka: podobojczykową, pachową, ramienne, łokciowe i promieniowe.
Badanie jednej kończyny wykonuje się wtedy, gdy objawy są ściśle jednostronne – np. obrzęk, ból i zaczerwienienie jednej nogi lub ręki sugerujące zakrzepicę, albo żylaki dotyczące wyłącznie jednej nogi. Jest to badanie celowane, precyzyjnie odpowiadające na pytanie kliniczne dotyczące konkretnej kończyny.
Badanie zleca się w sytuacjach, gdy objawy wskazują na problem żylny w obrębie jednej kończyny. Najczęstsze powody to:
Badanie nie wymaga przygotowania ani bycia na czczo. Należy odsłonić badaną kończynę – w przypadku nogi od pachwiny do kostki, w przypadku ręki od barku do dłoni.
Pacjent leży na plecach. Lekarz przykłada głowicę wzdłuż przebiegu żył, wykonując próby kompresyjne co kilka centymetrów. Drożna żyła zapada się całkowicie pod naciskiem głowicy, żyła z zakrzepem nie daje się ścisnąć.
Przy badaniu kończyny dolnej pacjent może zostać poproszony o wstanie, aby lekarz ocenił zastawki żył powierzchownych w pozycji pionowej. Wykonywane są wówczas próby prowokujące refluks (Valsalva, kompresja manualna łydki).
Badanie jednej kończyny trwa zwykle 15-25 minut.
Badanie nie ma bezwzględnych przeciwwskazań. Ograniczeniem są: gips, ciasne opatrunki, masywny obrzęk utrudniający kompresję oraz otwarte rany w okolicy przebiegu żył.
Doppler nie ocenia żył biodrowych ani żyły głównej dolnej w pełnym zakresie. Przy podejrzeniu zakrzepicy na tym poziomie (np. obrzęk całej kończyny od pachwiny w dół) lekarz może zlecić angio-TK miednicy. Podobnie zakrzepica żył centralnych kończyny górnej (żyła główna górna) wymaga diagnostyki TK.
Jak najszybciej. Przy podejrzeniu zakrzepicy żył głębokich badanie powinno być wykonane w trybie pilnym – najlepiej tego samego lub następnego dnia. Wczesne rozpoznanie pozwala szybko wdrożyć leczenie przeciwkrzepliwe i zmniejszyć ryzyko zatorowości płucnej.
Próby kompresyjne mogą powodować lekki dyskomfort, szczególnie w okolicy zakrzepionej żyły. Lekarz dostosowuje siłę nacisku do odczuć pacjenta. Badanie jest krótkie i dobrze tolerowane nawet przy bolesnej kończynie.
Czułość badania w odcinku udowo-podkolanowym przekracza 95%, więc prawidłowy wynik w tym obszarze z dużą pewnością wyklucza zakrzep. Nieco niższa czułość dotyczy żył łydki, gdzie drobne zakrzepy mogą być trudniejsze do uwidocznienia. Jeśli objawy utrzymują się mimo prawidłowego wyniku, lekarz może zlecić badanie kontrolne za kilka dni.
