USG Doppler żył kończyn dolnych to badanie ultrasonograficzne oceniające przepływ krwi w układzie żylnym obu nóg. Obejmuje zarówno żyły głębokie (udowa, podkolanowa, piszczelowe, strzałkowe), które odprowadzają ok. 90% krwi z kończyn, jak i żyły powierzchowne (odpiszczelowa wielka i mała), które biegną tuż pod skórą i są odpowiedzialne za powstawanie żylaków.
System żylny kończyn dolnych pracuje wbrew grawitacji – krew musi pokonać drogę z poziomu stóp do serca, wspierana przez zastawki żylne (jednokierunkowe "klapki" wewnątrz żył) oraz pompę mięśniową łydki. Gdy zastawki ulegają uszkodzeniu, krew cofa się w dół (refluks żylny), powodując zastój, obrzęki i żylaki. Gdy w świetle żyły tworzy się skrzeplina, dochodzi do zakrzepicy żył głębokich – stanu potencjalnie zagrażającego życiu.
Badanie Doppler żył obu kończyn pozwala ocenić drożność naczyń, wydolność zastawek i obecność refluksu po obu stronach, dając pełny obraz stanu żylnego nóg.
Badanie zleca się w szerokim zakresie problemów żylnych kończyn dolnych. Do najczęstszych sytuacji klinicznych należą:
Badanie nie wymaga przygotowania ani bycia na czczo. Należy założyć luźną odzież umożliwiającą odsłonięcie obu nóg od pachwin do kostek.
Badanie składa się z dwóch etapów. Najpierw pacjent leży na plecach – lekarz ocenia żyły głębokie obu kończyn za pomocą prób kompresyjnych (ucisk głowicą co kilka centymetrów wzdłuż żyły). Drożna żyła zapada się pod naciskiem, żyła z zakrzepem pozostaje sztywna.
Następnie pacjent wstaje lub siada – w pozycji pionowej lekarz ocenia żyły powierzchowne i zastawki żylne. Wykonuje próby prowokujące refluks (Valsalva, manualna kompresja łydki) i mierzy czas cofania się krwi. Refluks trwający powyżej 0,5-1 sekundy uznaje się za patologiczny.
Badanie obu kończyn trwa zwykle 30-45 minut.
Badanie nie ma bezwzględnych przeciwwskazań. Ograniczeniem jest masywny obrzęk utrudniający kompresję naczyń, gips, ciasne opatrunki oraz otwarte rany. U pacjentów otyłych ocena żył głębokich uda może być utrudniona.
Doppler żył nie ocenia żył biodrowych i żyły głównej dolnej w pełnym zakresie – jeśli istnieje podejrzenie zakrzepicy na tym poziomie, konieczna jest angio-TK lub MRI miednicy. Badanie nie rozpoznaje również zatorowości płucnej – służy do tego angio-TK klatki piersiowej.
Tak. USG Doppler z próbami kompresyjnymi to badanie pierwszego wyboru w diagnostyce zakrzepicy żył głębokich i pozwala potwierdzić lub wykluczyć zakrzep w ciągu jednej wizyty. Czułość badania w odcinku udowo-podkolanowym wynosi ponad 95%.
Nie. Większość badania wykonywana jest na leżąco. Pozycja stojąca potrzebna jest przez kilka minut do oceny zastawek żył powierzchownych i pomiaru refluksu. Jeśli stanie jest dla Ciebie problematyczne, lekarz może wykonać ocenę w pozycji siedzącej.
Jeśli żylaki nie sprawiają dolegliwości i nie narastają, kontrolne badanie Doppler raz na 1-2 lata jest wystarczające. W przypadku pojawienia się nowych objawów (obrzęk, ból, zmiany skórne) warto wykonać badanie wcześniej. Przed planowanym zabiegiem usunięcia żylaków Doppler jest obowiązkowy.
